ساختمان اصلى ، در كنار فضاى بازى با يك حوض فواره‌دار ، قرار دارد . ما را به سالن بزرگى ، كه به طرف حياط كاملا باز بود هدايت كردند . كف اين سالن قالى بزرگ و زيبايى داشت . بر خلاف تركيه ، كه دور تا دور اتاق‌ها ديوان مىگذارند ، در اين‌جا نمدهاى گران‌قيمتى به چشم مىخورد ، كه به نظر به اندازهء فرش‌هاى معمولى ايران زيبا نبودند . در كنار ديوارها از پشتى خبرى نبود . ظاهرا ايرانيها در اين خصوص به اندازهء تركها به فكر راحتى نيستند . رئيس تشريفات در در ورودى سالن از آقاى هركولس و من استقبال كرد و بعد ما را به طرف بگلربگ ، كه در انتهاى سالن نشسته بود ، هدايت كرد . وقتىكه در قاهره من و همسفرهايم به حضور پاشا رسيديم ، شرابهء لباسش را بوسيديم . به پادشاه جده فقط تعظيم بلندبالايى كرديم . در صنعا رو و كف دست و هم‌چنين دامن لباس امام صنعا را بوسيديم . هيچ‌جا اجازهء نشستن نداشتيم . اما در اين‌جا ، در وسط سالن دو تا صندلى بود ، كه پس از تعظيمى غرا روى صندلىها نشستيم « 1 » . رسم بگلربگ

--> - زند است . پروفسور والتر هينتس ، كه در سال 1937 از اين بنا ديدن كرده است آن را « زيباترين ادارهء پست جهان » ناميده است . ( Iranische Reise , Berlin I 938 , S . I 95 ) آن زمان ديوانخانه ادارهء پست شيراز بود و امروز ديوانخانهء سردودمان زند - يكى از دادگرترين شهرياران ايران - انبار ميز و صندلى شكسته و آبپاش زنگ‌زده و آلات قراضهء ادارهء پست شيراز است و ديگر كسى اميد ندارد ، كه اين زيباترين كارنامهء معمارى سدهء دوازدهم هجرى و يا دست‌كم دورهء زنديه از ويرانى نجات يابد . ( 1 ) . اگر دليلى در دست نباشد ، كه نشستن در حضور شاه و بگلربگ ، از خصوصيات خاص دورهء كريم خان است ، ناچاريم گمان ببريم ، كه هنوز دستگاه دربار كريم خان آن‌چنان اندام نگرفته بوده است ، كه همهء تشريفات و رفتارهاى دربارى را رعايت بكند . مىدانيم ، در هر حال رفتار در دربار تابع انظباط بسيار شديدى بوده است . هيچ كس حق نشستن در حضور شاه را نداشت ، بلكه حاضرين مىبايستى درحالىكه دستهاى خود را به‌طور افقى روى سينهء خود دارند ، در فاصله‌اى معين بايستند . فقط وزير حق داشت ، كه هنگام نوشتن دستورى كه صادر مىشد ، بنشيند . ژوبر شرق‌شناس فرانسوى ، كه در سال 1806 در ايران بود ، در حضور فتحعليشاه ، ضعف كرد و به زمين افتاد . چون به حكم اجبار ، دو ساعت تمام ايستاده بود . Reise durch Armenien u . Persien , I 805 - 06 Weimar , I 822 , S . I 97 .